1. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
Mùa thu năm 1966, trường Đại học Sư phạm Việt Bắc ra đời dưới tán lá của rừng xanh đại ngàn thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Khoa Ngữ văn là một trong bẩy khoa chuyên ngành đầu tiên của trường. Từ ngày thành lập đến nay, do hoàn cảnh chiến tranh, Khoa đã di chuyển qua nhiều địa điểm khác nhau: Phúc Lương - Đại Từ; Động Đạt, Phấn Mễ - Phú Lương; Mỏ Bạch - thành phố Thái Nguyên. Phương châm Học - Ghi - Nghĩ - Luyện mà thầy Hoàng Nhân chủ nhiệm Khoa đầu tiên căn dặn đã trở thành cẩm nang của biết bao thế hệ sinh viên. Cũng từ đó mà truyền thống của Khoa được nhân lên, được bồi đắp trong suốt hành trình gần 60 năm xây dựng và phát triển.
Từ ngày đầu thành lập đến nay, Khoa đã có hơn 200 cán bộ, giảng viên giảng dạy và công tác. Cơ cấu chuyên môn của Khoa hiện nay bao gồm 03 Bộ môn: Văn học Việt Nam; Ngôn ngữ; Lí luận văn học - Văn học nước ngoài và Phương pháp giảng dạy. Hiện nay, Khoa có 27 cán bộ giảng viên, trong đó có 26 giảng viên, gồm 04 PGS.TS, 19 TS và 03 thạc sĩ - NCS. Đội ngũ giảng viên có trình độ TS trở lên chiếm 88,5%. Giảng viên của Khoa có trình độ cao, nằm trong nhóm đầu của Trường Đại học Sư phạm về tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, giảng viên khoa Ngữ văn cũng luôn tâm huyết, yêu thương học trò, nỗ lực hết sức mình cho sự nghiệp giáo dục đào tạo của đất nước nói chung, khu vực trung du, miền núi phía Bắc nói riêng.
2. CÁC CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG
Hiện tại, Khoa Ngữ văn đang tổ chức đào tạo 07 CTĐT gồm:
* Đào tạo Đại học
- CTĐT Cử nhân Sư phạm Ngữ văn chính quy
- CTĐT Cử nhân Sư phạm Ngữ văn vừa làm vừa học.
* Đào tạo sau Đại học
- CTĐT Thạc sĩ ngành Văn học Việt Nam
- CTĐT Thạc sĩ ngành Ngôn ngữ
- CTĐT Tiến sĩ ngành Văn học Việt Nam
* Đào tạo tiếng Việt cho người nước ngoài
- CTĐT Tiếng Việt dự bị
- CTĐT Tiếng Việt 2+1+1
Gần 60 năm qua, khoa Ngữ văn đã đào tạo cho đất nước và ngành Sư phạm hơn 10.000 giáo viên chuyên ngành Ngữ văn chính quy và Vừa làm vừa học, hơn 1000 học viên thạc sĩ, hơn 20 tiến sĩ và hơn 500 lưu học sinh đến từ các nước Lào, Mông cổ, Mô dăm bích, Niregia, Mehico, Đài Loan, Trung Quốc, Hàn Quốc… Hiện nay, khoa Ngữ văn quản lí gần 1000 sinh viên, học viên, lưu học sinh các hệ.
Khoa còn thực hiện nhiệm vụ tập huấn cho giáo viên phổ thông cốt cán của tám tỉnh trung du, miền núi phía Bắc; bồi dưỡng thăng hạng cho giáo viên phổ thông các cấp để đáp ứng chương trình giáo dục phổ thông mới. Với những nỗ lực không ngừng, năm 2019, khoa Ngữ văn đã đăng kí kiểm định chất lượng CTĐT Cử nhân Sư phạm Ngữ văn; năm 2022 kiểm định chất lượng CTĐT Thạc sĩ Văn học Việt Nam và đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục theo tiêu chí kiểm định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trải qua 59 năm phấn đấu, khoa Ngữ văn đã vươn lên đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu mới trong công tác đào tạo và nghiên cứu khoa học. Các thế hệ thầy, trò khoa Ngữ văn luôn khẳng định được uy tín, chất lượng trong công việc. Nhiều thầy, cô đã và đang giữ cương vị quản lí giáo dục, giáo viên chủ chốt ở các trường đại học và phổ thông, đóng góp đáng kể vào các lĩnh vực khoa học, văn học, nghệ thuật... Nhiều thầy, cô đảm nhiệm các chức vụ quan trọng trong các cơ quan Nhà nước, Bộ, Ban, Ngành, Đoàn thể.
3. HOẠT ĐỘNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC & HỢP TÁC QUỐC TẾ
Nghiên cứu khoa học là một trong những thế mạnh của đơn vị. Trong hành trình 59 năm, các thầy cô đã xuất bản hàng trăm cuốn chuyên luận, hàng nghìn bài báo khoa học cùng nhiều đề tài nghiên cứu khoa học các cấp. Tính từ năm 2001 đến nay, các giảng viên khoa Ngữ văn đã thực hiện 08 đề tài cấp Nhà nước, 35 đề tài cấp Bộ và Tỉnh, 40 đề tài cấp cơ sở. Nhiều giảng viên, sinh viên được khen thưởng về thành tích nghiên cứu khoa học. Hằng năm, Khoa đều tổ chức hội nghị nghiên cứu khoa học sinh viên để nhân rộng điển hình. Nhiều năm liên tục, sinh viên khoa Ngữ văn đã đạt giải Nhất, Nhì, Ba trong hoạt động sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Quốc gia. Tình yêu đối với khoa học luôn được truyền qua các thế hệ. Năm học 2020 - 2021, Khoa đã vinh dự được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng bằng khen về thành tích xuất sắc trong hoạt động nghiên cứu khoa học.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nhiều cán bộ giảng viên trẻ được đào tạo ở môi trường học thuật hiện đại như Mĩ, Pháp, Đức, Đài Loan, Trung Quốc,... giữ vai trò kết nối mối quan hệ hợp tác giữa Khoa và các cơ sở đào tạo giáo dục ở các nước. Nhiều giảng viên thực hiện bài giảng trực tuyến, bài giảng bằng tiếng Anh với những phương pháp tích cực, tạo niềm đam mê, hứng thú cho người học. Hằng năm, cán bộ giảng viên của Khoa công bố các nghiên cứu khoa học trên tạp chí và kỉ yếu hội thảo quốc tế, từng bước hội nhập với khu vực và thế giới trong lĩnh vực giáo dục, khoa học xã hội nhân văn.
4. HOẠT ĐỘNG ĐOÀN THỂ
Tập thể Sư phạm khoa Ngữ văn luôn đoàn kết, nghiêm túc, trách nhiệm trong việc thực hiện hiệu quả, chất lượng các nhiệm vụ mà Đảng ủy và Ban Giám hiệu nhà trường giao phó. Chi bộ Khoa đạt danh hiệu Chi bộ trong sạch vững mạnh. Chi uỷ đã lãnh đạo các tổ chức Công đoàn, Liên chi đoàn, Liên chi hội sinh viên hoạt động hiệu quả, đạt nhiều thành tích trong các phong trào chung của nhà trường. Trong những năm qua các hoạt động của giảng viên và sinh viên luôn có khả năng lan tỏa cao trong cộng đồng. Với triết lí giáo dục: Đoàn kết - Sáng tạo - Hội nhập - Phát triển, 59 năm qua, các thế hệ sinh viên đã nối tiếp nhau viết nên truyền thống đáng tự hào. Sinh viên khoa Ngữ văn năng động, sáng tạo, tích cực học hỏi, rèn luyện, tu dưỡng, tích lũy cho mình hành trang vững chắc để khởi nghiệp.
Kết quả đạt được trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, công tác sinh viên là nền tảng vững chắc để Khoa phát triển toàn diện, chuyên sâu, là địa chỉ tin cậy đối với người học.
5. KHEN THƯỞNG
Với những thành tích về đào tạo, nghiên cứu khoa học, tập thể sư phạm khoa Ngữ văn, các Bộ môn và cá nhân trong Khoa đã vinh dự được Nhà nước tặng thưởng: 01 Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2008; 06 bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo các năm 1974 - 1979; 2000 - 2001; 2003 - 2004; 2006 - 2007; 2020 - 2021 (2 lần được tặng bằng khen) và nhiều danh hiệu thi đua cao quý khác.
59 năm - một chặng đường dài, biết bao gian nan thử thách nhưng với sự cố gắng của nhiều thế hệ nhà giáo, giảng viên, sinh viên, học viên, khoa Ngữ văn - trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã không ngừng phát triển, đạt nhiều thành tích cao trong các lĩnh vực công tác, đào tạo bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, phục vụ sự nghiệp giáo dục của đất nước. 59 năm qua khoa Ngữ văn đã làm nên một hành trình vẻ vang, đáng tự hào, vững nền tảng, sáng tương lai. Tin tưởng rằng hành trình ấy sẽ tiếp tục được nối dài bằng tình yêu, sự tâm huyết của các thế hệ giảng viên, sinh viên KHOA NGỮ VĂN hôm nay và ngày mai...