Có những giờ học rồi sẽ khép lại cùng năm tháng, những kiến thức từng được ghi chép trên trang vở rồi dần phai mờ. Nhưng cũng có những giờ học không bao giờ cũ, bởi điều còn lại không chỉ là kiến thức mà là cảm giác về một thế giới lần đầu được mở ra trước mắt. Với một thế hệ sinh viên Khoa Ngữ văn, những giờ học của cô Trần Thị Việt Trung chính là một kí ức như thế. Có lẽ vì thế mà sau hàng chục năm, người học trò năm xưa đã viết tặng cô bài thơ Thời gian không mất. Trong những câu thơ ấy là kí ức về một thời đại học với tranh tre, nứa lá, gạo hẩm, sắn, rau muống, khoai hà, là hình ảnh một chàng sinh viên “gầy như que củi”, tóc bù xù, mắt mở to giữa một đời sống còn nhiều thiếu thốn. Và rồi, giữa không gian ấy, cô giáo xuất hiện như một sự bừng sáng - đẹp, kiêu sa, trong trẻo.
Cuối học kỳ I năm thứ 3, khoảng tháng 10 năm 1980, khi ấy thầy Đặng Quyết Tiến là một sinh viên 19 tuổi lần đầu được ngồi nghe cô giảng. Những bài giảng trước đó đôi khi còn khiến người học cảm thấy khó, khô và nghiêm trang. Rồi cô Trần Thị Việt Trung xuất hiện mang đến hơi thở mới mẻ cho từng bài học.
Ấn tượng đầu tiên không chỉ đến từ bài giảng mà từ chính sự xuất hiện của cô:
Và Cô xuất hiện!
Đẹp! Lộng lẫy! Kiêu sa! Dáng đẹp! Gương mặt đẹp! Áo quần đẹp!
Tà áo màu cánh chả! Quần lụa và guốc cao! Và dáng đi như gió như
sóng lướt...Cô bước vào lớp! Tất cả đều bừng sáng! Cả lớp sững sờ!
Ngạc nhiên đến ngơ ngác.
Trong kí ức của người học trò năm ấy, cả lớp dường như “bừng sáng” khi cô bước vào. Nhưng có lẽ điều giữ chân người học trò không phải chỉ là vẻ đẹp của cô giáo, mà là thế giới văn chương được mở ra từ những giờ giảng.
Cô dạy Thơ Mới. Qua lời giảng của cô, những tên tuổi vốn chỉ nằm trên trang sách lần lượt hiện lên với những thế giới nghệ thuật riêng biệt: Xuân Diệu với tình yêu, tuổi trẻ và nỗi ám ảnh về sự chảy trôi của thời gian; Huy Cận với những câu thơ hoang liêu cô tịch; Nguyễn Bính với vẻ nhẹ nhàng, da diết và có phần não lòng,…
Những bài giảng về Tự lực văn đoàn
Những bài giảng về Hoài Thanh và Hoài Chân cùng Thơ Mới
Chân trời mở rộng
Những cánh chim bay
Mênh mang sông nước
Mộng anh hùng
Qua giọng giảng hào hứng, say mê và quyến rũ của cô, Thơ Mới trở thành cả một thế giới nghệ thuật rộng lớn, nơi người học được bước vào những miền đất của tình yêu, tuổi trẻ, nỗi buồn, những giấc mơ, những cuộc ra đi và cả những khát vọng vượt thoát. Một chân trời văn chương rộng lớn được mở ra từ chính giảng đường năm ấy qua từng lời giảng say sưa, nhiệt huyết của cô. Sau Thơ Mới là những bài giảng về Tự lực văn đoàn và Nam Cao. Chính những bài giảng ấy đã mở ra những “chân trời tri thức” mà người học trò năm nào, khi nhìn lại ở tuổi 65, vẫn cảm thấy sự say mê ban đầu chưa hề mất đi.
Điều đáng quý là những gì cô trao cho học trò không chỉ nằm trong phạm vi một giáo trình. Giáo trình rồi sẽ có lúc cũ nhưng một giờ học thực sự chạm đến người học thì có thể vượt ra ngoài giới hạn của sách vở. Nó trở thành một phần kí ức, một phần tuổi trẻ, thậm chí trở thành cách một con người nhìn lại chính mình.
Nhiều thập kỉ đã đi qua kể từ buổi học đầu tiên vào năm 1980. Người sinh viên 19 tuổi ngày nào nay đã ở tuổi 65, nhưng trong kí ức, khoảnh khắc ấy dường như vẫn còn nguyên. Bởi tuổi trẻ chỉ đến một lần, những rung động đầu tiên trước văn chương cũng chỉ có một lần, và những người thầy đã góp phần làm nên những rung động ấy vì thế cũng trở thành một phần không thể thay thế trong cuộc đời người học trò.
Hành trình 60 năm của mái nhà Ngữ văn là hành trình của những thế hệ thầy cô đã đưa biết bao sinh viên bước vào thế giới của tiếng Việt và văn chương. Đó là những giá trị không thể đo đếm bằng giáo trình hay bài kiểm tra, là niềm say mê, sự rung động trước cái đẹp và khả năng nhìn thấy những chân trời rộng lớn hơn từ một trang sách. Cô Trần Thị Việt Trung đã để lại trong học trò những dấu ấn như thế. Để rồi, sau rất nhiều năm, người học trò ấy vẫn có thể nhớ về cô bằng một niềm xúc động giản dị. Những giờ học năm nào không bao giờ trở thành cũ, bởi thời gian có thể trôi qua, nhưng kí ức về một người cô đã từng mở ra trước mắt mình cả một thế giới văn chương thì sẽ không bao giờ mất.
Nguồn tin: Ban Truyền thông khoa Ngữ văn