Có những giờ học khép lại khi tiếng chuông báo hết tiết vang lên, nhưng cũng có những giờ học tiếp tục sống trong kí ức người học suốt nhiều năm sau khi rời giảng đường. Với cựu sinh viên Phạm Đức Long, lớp Văn K31, những giờ học cùng thầy Ngô Văn Thư vẫn còn nguyên dấu ấn.
Trong suốt bốn năm Đại học, thầy Ngô Văn Thư là giáo viên chủ nhiệm lớp Văn K31. Là lớp trưởng từ cuối năm thứ nhất cho đến ngày tốt nghiệp, Phạm Đức Long có nhiều cơ hội gặp gỡ và làm việc với thầy. Trong kí ức của người học trò ấy, thầy hiện lên với nụ cười giòn tan, sảng khoái và một phong cách giảng dạy khiến người học phải thay đổi cách nhìn về việc đọc, hiểu và khám phá văn chương.
Thầy Thư là giảng viên môn Phương pháp dạy học Ngữ văn. Trong trí nhớ của chàng sinh viên K31, buổi sáng đầu tiên cả lớp cùng tìm hiểu Đây thôn Vĩ Dạ. Điều khiến anh ngạc nhiên là đến buổi học thứ hai, thầy vẫn tiếp tục bài thơ ấy. 3 khổ thơ, 12 dòng thơ được đọc đi đọc lại, từng chữ được phân tích, từng câu được nghiền ngẫm, từng tứ thơ được lần tìm. Đến buổi thứ ba, bài học vẫn chưa kết thúc, cả lớp đã dành khoảng gần một tuần, với trên dưới hai mươi tiết học, để nghiên cứu tác phẩm.
Một bài thơ tuy ngắn mà có thể mở ra nhiều suy ngẫm – điều tưởng như khó tin ấy lại trở thành bài học sâu sắc đối với người sinh viên sư phạm. Kỉ lục này còn vượt qua cả những giờ học triết học Mác – Lênin, khi một khái niệm chỉ gồm hai chữ cũng có thể được giảng giải suốt nửa buổi sáng. Nhưng điều đọng lại sau những giờ học của thầy Ngô Văn Thư không đơn thuần là sự tỉ mỉ hay lượng thời gian dành cho một tác phẩm. Đó là nhận thức rằng việc khám phá văn học không có một giới hạn cố định; càng đọc sâu, người ta càng có thể nhận ra những tầng nghĩa mới, những rung động và liên tưởng chưa dễ gọi thành tên.
Quan trọng hơn, thầy không chỉ dẫn sinh viên đi tìm ý nghĩa của bài thơ, mà còn gợi mở con đường để mỗi người tự mình khám phá. Dưới sự dẫn dắt của người dạy, tác phẩm không còn là một văn bản chỉ cần ghi nhớ những ý phân tích có sẵn. Nó trở thành một thế giới cần được đọc bằng sự kiên nhẫn, suy tư và khả năng cảm nhận riêng của người học.
Từ những giờ học ấy, học trò Phạm Đức Long còn nhớ đến cách thầy Ngô Văn Thư nói về thơ và khái niệm “siêu thơ”. Đối với thầy, đó là một điều khó nắm bắt, bởi thơ không chỉ nằm ở những gì được miêu tả trực tiếp mà còn ở phần ý nghĩa lẩn khuất phía sau, ở những điều tác giả gợi ra nhưng không nói hết. Thầy từng nhắc đến Lá diêu bông của Hoàng Cầm như một tác phẩm tiêu biểu cho hướng thơ ấy. Đây có lẽ cũnglà lí do vì sao thầy có thể dành nhiều ngày cho một bài thơ ngắn, bởi điều đáng khám phá không chỉ là những gì hiện hữu trên trang giấy, mà còn là những trường liên tưởng mở ra từ chính những câu chữ ấy.
Nhìn lại những năm tháng dưới mái trường Đại học, điều mà thầy Ngô Văn Thư để lại trong mỗi tâm hồn sinh viên không chỉ là một kỉ niệm về bài thơ được học suốt gần một tuần. Đó còn là cách tiếp cận văn chương bằng sự kiên nhẫn, tinh thần tự khám phá và niềm tin vào những tầng nghĩa không dễ nhận ra ngay từ lần đọc đầu tiên. Những điều ấy vượt ra ngoài phạm vi một môn học, trở thành hành trang nghề nghiệp đối với những người từng được đào tạo để đứng trên bục giảng.
60 năm hình thành và phát triển của Khoa Ngữ văn cũng được làm nên từ những giờ học như thế: nơi người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà còn gieo vào người học phương pháp tư duy, cách cảm nhận và niềm say mê khám phá. Và một bài học thực sự chạm đến nhận thức của người học vẫn có thể tiếp tục được mang theo, từ giảng đường đến lớp học, từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Nguồn tin: Ban Truyền thông khoa Ngữ văn