Có những con người khi đi qua một mái trường, để lại đằng sau không chỉ là tri thức mà là cả một khoảng trời thương nhớ. Với Khoa Ngữ văn, bóng dáng thầy cô không nằm yên trong kí ức mà luôn trở về, hiện hữu qua những vần thơ, trang viết của bao thế hệ học trò.
Hướng tới dấu mốc đặc biệt 60 năm thành lập Khoa Ngữ văn, xin được giới thiệu những câu thơ, trang viết nhớ về những người thầy, người cô đáng kính của các thế hệ cựu giảng viên, cựu sinh viên như một cái chạm nhẹ vào kí ức tự hào, để cùng tri ân và tiếp nối truyền thống trong tương lai!
Tháng 11 năm 2021, nhân kỉ niệm mười năm ngày Nhà giáo Phạm Luận đi xa, thầy Đặng Tiến đã viết bài thơ Cảm tạ để tưởng nhớ người thầy của mình:
“Mười năm thầy vắng bóng
Nhà cũ đã đổi thay
Lối về giờ tấp nập
Người xe đông như mây
Chiều nay những trò cũ
Cùng nhau trở về đây
Nén tâm hương thơm ngát
Lặng lẽ dâng. Nhớ Thầy...”
Và những câu thơ ấy cứ như một lời gọi những người học trò trở về bên thầy:
“Thầy là nơi Lắng lại
Giữa bụi bặm ồn ào
Này Quốc âm thi tập
Này thi kệ thanh cao
“Cung oán ngâm” bi thiết
“Chinh phụ ngâm” não lòng
“Hoàng Lê... ” tấn hài kịch
“Sơ kính... ” bao nỗi niềm…”
Những câu thơ ấy chính là một nén tâm hương mà những người học trò gửi về người thầy đã khuất. Bởi có những người thầy không cần được nhớ bằng những điều quá lớn lao. Chỉ cần một câu Kiều bất chợt vang lên. Một trang Lục Vân Tiên được mở lại. Một mảnh giấy nhỏ đầy chữ. Hay một kỉ niệm của những năm tháng sinh viên chợt trở về. Và ở đó, vẫn có một người thầy dáng nhỏ nhắn, ngồi bên bàn giáo viên, say sưa nói về văn chương.
Thầy đã đi xa, nhưng những trang văn thầy từng mở vẫn còn đó. Những câu hỏi thầy từng kiên nhẫn giải đáp vẫn còn đó. Và những người học trò từng được học thầy vẫn còn mang theo trong mình một phần bài học của thầy. Để rồi, nhiều năm sau, giữa những bộn bề của cuộc sống, chợt nhớ về thầy, chúng tôi lại hiểu hơn câu thơ năm nào: “Thầy không cầu một khúc ngâm tặng mình.” Bởi có lẽ, điều tri ân đẹp nhất chính là khi học trò vẫn còn nhớ đến thầy - bằng một câu thơ, một trang sách, một kỉ niệm rất nhỏ của những năm tháng đã xa.
Còn với học trò Phạm Đức Long, cựu sinh viên khóa 31, kỉ niệm về thầy Phạm Luận cũng thật nhiều, thật nhiều không sao kể xiết.
Tôi nhớ nhất một giờ học về Lục Vân Tiên của Nguyễn Đình Chiểu. Thầy ngồi trên bàn giáo viên, tay cầm chiếc vỏ bao thuốc lá đã ghi kín những dòng chữ nhỏ. Thầy giảng say sưa, lúc chậm rãi, lúc như cuốn mình vào câu chuyện. Có những khi thầy vừa giảng vừa nhắm nghiền mắt. Nhìn thầy lúc ấy, tôi cứ liên tưởng đến một ông đồ già ngồi trên chiếc chõng tre trong một bức họa xưa – nhỏ bé, trầm tĩnh mà hoàn toàn đắm mình trong thế giới văn chương.
…Đến bây giờ, tôi vẫn nhớ lần mình “to gan” nói với một chuyên gia nghiên cứu văn học Việt Nam cổ trung đại rằng: “Thầy giảng sai rồi.” Nhưng điều tôi nhớ hơn cả không phải là chuyện mình đúng hay thầy đúng. Tôi nhớ cách thầy đón nhận câu hỏi ấy. Thầy không trách một người học trò dám nghi ngờ điều mình vừa nghe. Thầy giải thích, chỉ dẫn và để tôi hiểu thêm rằng phía sau một câu thơ còn có cả lịch sử lưu truyền của văn bản. Nhiều năm sau, tôi mới nhận ra, đó không chỉ là một kỉ niệm vui của thời sinh viên. Nó trở thành một phần hành trang cho tôi trong công việc hôm nay: biết đặt câu hỏi, biết kiểm chứng điều mình đọc, biết suy nghĩ độc lập trước một vấn đề và quan trọng hơn cả là không ngại nói ra điều mình thực sự suy nghĩ.
Có lẽ đó cũng là một trong những điều đẹp nhất mà một người thầy có thể để lại cho học trò. Thầy Phạm Luận đã đi xa. Nhưng những người học trò từng được nghe thầy giảng vẫn còn nhớ dáng thầy nhỏ nhắn bên bàn giáo viên, nhớ chiếc vỏ bao thuốc lá đầy chữ, nhớ giọng giảng say sưa và nhớ cả những trang văn cổ trung đại được thầy kể lại bằng một tình yêu sâu nặng.
Các thế hệ thầy trò khoa Ngữ văn xin một lần nữa tưởng nhớ và tri ân thầy Phạm Luận - Thầy ta một pho sách sống/Khoan thai, tất bật, ung dung…!
Nguồn tin: Ban Truyền thông khoa Ngữ văn